Iris Loonen

Over slootje springen en andere dingen

Over de fotografie van Iris Loonen

Kortgeleden was het werk van Iris Loonen - een dochter van Ben, de man achter één uur literatuur – in Goirle te zien. Speels, is het eerste woord dat me bij het bezichtigen van die tentoonstelling binnenviel. Speels in de betekenis die Huizinga er in zijn boek homo ludens aan gaf. Speels met een veelbetekende knipoog naar de wijsheden van alle dag zoals die worden samengevat in spreekwoorden en gezegdes. En vooral gezegdes vormen de ludieke neerslag van ervaringen en gedrag. Je kunt nooit serieus zijn of serieus genomen worden als je niet kunt relativeren. En dat doet Iris in dat deel van haar fotografie dat zich beperkt tot de fotografische vertaling van wat zo kernachtig in taal is samengevat: schaapjes tellen, water naar de zee dragen, dweilen met de kraan open, met de hakken over de sloot, en zo verder enzovoort.
Ze vat die gezegdes samen in heldere composities die op een intrigerende manier spannend blijven. En dat is het geheim van haar kunst. Het maken van beelden die het oog boeien en de geest al knipogend aanspreken.

In alle opzichten is haar fotografie weloverwogen. Ze bezit niet alleen een superieure techniek maar bouwt uiterst precies en doordacht de scene op waarin dat wat zij zeggen wil, zeggingskracht krijgt. En dat doet ze meesterlijk.
Het ging op die tentoonstelling in de kantoorruimte van Van Puijenboek te Goirle niet alleen om de fotografische vertaling van gezegdes en spreekwoorden. Zij liet ook ander, zogenaamd autonoom werk zien. Vooraleerst waren daar de koeien zoals die onder andere figureerden voor de omslag van Kader Abdolah´s boek: de koe. Op die omslag laat ze koeien via een spiegelbeeld in de sloot naar zichzelf staren. Kijken naar wie en wat ze zijn. Als betrof het de mens: wie lacht niet, die zichzelf beziet. De schrijver die met zo´n omslag wordt beloond, mag die zegening tellen.

Dan waren er de schaduwbeelden. Opnieuw ludiek: samen met je schaduw het glas heffen en proosten, op wie en waarop? En dan die andere blindmakende verrukking, de liefde: het hart begieten dat je in het gras van je tuin al maaiende hebt uitgespaard; een bloem aanbieden aan de zichzelf aanbiedende hand. De schaduw die in het werk van Plato zo´n centrale rol speelt als het gaat om zelfkennis en inzicht. Zou ze dat filosofische van haar vader hebben?
Ze heeft meer gemaakt wat het zien meer dan waard is: portretten, bedrijfsfotografie en ander toegepast werk. En steeds opnieuw fascineert naast het beeld, de helderheid en de gekozen locatie: op het juiste moment op de juiste plaats. En dat houdt heel wat afwachten en kijken in.
Voor wie de expositie heeft gemist maar toch eens kennis van haar werk wil nemen - en ik zou dat meer dan willen aanraden - is er haar website: www.irisloonen.nl. Doe het, het zal verrassen.

Kort nog wat over haar achtergrond: Iris (1976) studeerde af aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Ze woont en werkt in de watertoren van Gouda. In die watertoren bevindt zich zowel haar studio als een expositieruimte. Haar specialiteit is het op een illustratieve manier verbeelden van thema´s waarbij vervreemding en humor een centrale rol spelen. Op die manier wil zij het grensgebied van realiteit en fictie verkennen waardoor haar foto´s, ofschoon zeer realistisch, iets surrealistisch krijgen. Haar beelden zijn niet achteraf op de computer bewerkt maar zijn geënsceneerd tijdens het fotografisch werkproces.

Wil Heeffer